محمد تقي جعفري

135

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )

اما تشبيه پستى و پليدى مردم رذل و پست و تبهكار را به حيوانات بىعقل و بىاختيار و بىوجدان ممكن است موجب اين اشتباه شود كه صفات پست حيوانات مىتواند توضيح دهندهء كامل پستىها و پليدىها و رذالتهاى مردم رذل و پست بوده باشد . اين اشتباه را با توجه دقيق به تنوع بىشمار و عمق پليديهاى آدم با داشتن عقل و اختيار و وجدان مىتوان مرتفع ساخت . اشقياى بشرى با آگاهى يا با امكان بدست آوردن آگاهى و حد اقل با امكان بهره بردارى از اختيار و وجدان كه قطعا مىتواند آنانرا تا حد ملكوت فرشتگان بالا ببرد دست به آدمكشى و خونخوارى و حقكشى و ظلم در اشكال بىشمار آن مىبرد . مقايسهء انسانهاى پست با حيوانات براى محسوس ساختن ناچيزترين نمونه اى از اوصاف رذل و وقاحتهاى آنان مىباشد ، و الا اين دو موجود به هيچ وجه قابل مقايسهء حقيقى نمىباشند . چگونه مىتوان شير درنده را كه پس از سير شدن به راه خود مىرود ، با جنايتكاران حرفه اى مقايسه نمود كه اگر تمام مردم روى زمين را بكشند ، خم به ابروى خود نمىآورند و لذت مىبرند و سپس با تمام بيحيايى نام خود را قهرمان هم مىنامند تشبيه طلحه به گاو به جهت كبر و نخوتى است كه در او بوده است . جمله اى كه عمر بن الخطاب در تعيين اعضاى شورى در بارهء طلحه گفته است ، مىتواند اشاره اى به اين صفت بوده باشد . جملهء بعدى أمير المؤمنين علتى است براى اتصاف طلحه به آن صفت كه مىفرمايد : يركب الصّعب و يقول هو الذّلول ( او سوار كار بسيار دشوار مىشود و مىگويد : اين كار ناچيز و رام است ) 5 ، 7 و لكن الق الزّبير فأنّه الين عريكة ، فقل له : يقول لك ابن خالك عرفتنى بالحجاز و انكرتنى بالعراق ( و لكن زبير را ملاقات كن ، زيرا او طبيعتى نرمتر دارد و به او بگو :